Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm | Myphamthucuc.vn

Câu hỏi: Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm

A. chỉ phụ thuộc vào biên độ.  

B. chỉ phụ thuộc vào tần số.

C.  chỉ phụ thuộc vào cường độ âm.    

D. phụ thuộc vào tần số và biên độ.

Lời giải: 

Đáp án đúng: D. phụ thuộc vào tần số và biên độ.

Giải thích:

Âm sắc là một đặc tính sinh lí của âm, có liên quan mật thiết với đồ thị dao động âm hoặc phổ của âm. Âm sắc giúp ta phân biệt được âm từ nguồn nào phát ra.

Cùng Toploigiai tìm hiểu về âm và các đặc tính của âm nhé.

1/ Âm là gì?

Âm hay sóng âm là những sóng cơ lan truyền trong các môi trường rắn, lỏng, khí (không truyền được trong chân không). Sóng âm truyền trong môi trường chất khí, chất lỏng là sóng dọc, trong môi trường chất rắn thường là sóng ngang.

2/ Nguồn âm, tần số âm, vận tốc truyền âm

– Nguồn âm là những nguồn dao động phát ra sóng âm.

Tần số âm là tần số của nguồn âm

– Vận tốc truyền âm: vận tốc lan truyền dao động, năng lượng âm. Trong các bài toán đơn giản ta coi quá trình truyền âm tương đương với chuyển động thẳng đều. Vận tốc truyền âm phụ thuộc vào môi trường truyền vrắn > vlỏng > vkhí

– Vận tốc truyền âm được tính theo công thức

v = stv = st​

Trong đó:

READ  Sơ đồ tư duy Toán 9 chương 3 hình học chi tiết nhất | Myphamthucuc.vn

+ v: vận tốc truyền âm (m/s)

+ s: quãng đường âm truyền đi được (m)

+ t: thời gian truyền (s)

3/ Phân loại âm:

– Nhạc âm: là những sóng âm có tần số xác định (do nhạc cụ, tiếng nói, tiếng hát của người phát ra). Sóng âm mà tai con người có thể nghe được gọi là âm thanh có tần số nằm trong khoảng từ 16Hz đến 20kHz gọi là ngưỡng nghe của người.

– Tạp âm (tiếng ồn): là những sóng âm có tần số không xác định.

Âm là gì? đặc trưng vật lý của âm, đặc trưng sinh lý của âm

– Hình ảnh quay chậm lại quá trình nghệ sĩ đang kéo vilông làm cho sợi dây đàn rung lên, dao động từ dây đàn sẽ tạo ra âm thanh, âm thanh này lan truyền trong không khí với tốc độ khoảng 330m/s đến tai người. Trong tai có một màng mỏng (màng nhĩ) cũng rung lên theo lớp không khí trong tai với cùng tần số mà nhạc cụ phát ra từ đó mà ta có thể nghe được.

4/ Thang sóng âm:
 

Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm (ảnh 2)

Ngưỡng nghe của người nằm trong vùng từ 16Hz đến 20.000Hz bạn có thể nghe thử qua đoạn video dưới đây.

+ f < 16Hz: được gọi là vùng hạ âm.

+ f > 20kHz: được gọi là vùng siêu âm.

Một số loài động vật như chó, voi có thể nghe được sóng âm trong vùng hạ âm. Những nguồn phát ra hạ âm thường là những rung động nhỏ chính vì vậy trong đời sống đôi khi loài chó có thể phát hiện ra những nguy hiểm sắp xảy đến (như những chấn động sâu trong lòng đất).
Cá heo có thể phát ra sóng siêu âm và chúng có thể giao tiếp với nhau ở khoảng cách lên đến vài trăm m đến vài km.
Để xác định độ sâu của biển các tàu đo đạc phát sóng siêu âm, căn cứ vào thời gian phản xạ lại của sóng siêu âm và tốc độ truyền sóng siêu âm có thể tính được khoảng cách từ vị trí của tàu đến vật cản.

READ  Lý thuyết GDCD 6: Bài 12. Công ước Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em | Myphamthucuc.vn
Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm (ảnh 3)

5/ Các đặc trưng vật lý của âm

a/ Tần số âm (f): là tần số dao động của nguồn âm, âm trầm (bass) có tần số nhỏ, âm cao (treble) có tần số lớn.
b/ Cường độ âm (I): tại một điểm được xác định bằng năng lượng của sóng âm truyền vuông góc qua một diện tích trong một đơn vị thời gian.

I=Ws.t=P4πd​

Mức cường độ âm L:

L=lgIIo(B)=10lgIIo(dB)

– Trong đó

+ I: Mức cường độ âm (W/m2)

+ W: năng lượng của sóng âm (J)

+ t: thời gian truyền âm (s)

+ S: diện tích (m2)

+ P: công suất của nguồn âm (W)

+ d: khoảng cách từ điểm cần tính đến nguồn âm (m)

+ Io = 10 – 12 (W/m2 ): cường độ âm chuẩn

+ L: mức cường độ âm (B đọc là ben)

+ 1B = 10dB (dB: đề xi ben)

– Ví dụ về mức cường độ âm thanh trong đời sống

+ Âm thanh trong thành phố thường là 70dB.

+ Một ban nhạc rock có âm thanh trung bình 110dB.

+ Phản lực cơ cất cánh, tiếng còi xe cứu hỏa có cường độ tới trên 140dB.

+ Hơi thở có cường độ là 10dB trong khi đó tiếng lá thu sào sạc rơi là 20dB.

+ Trong nhà, tiếng động bình thường là 40dB, nhưng khi hút bụi âm thanh lên tới 75dB

+ Âm thanh từ 160 → 170dB gây điếc hoàn toàn, dù chỉ một lần nghe.

c/ Đồ thị dao động âm (sóng âm):

Âm thanh phát ra trong không khí được thu lại và chuyển thành dao động của các cần rung hoặc dao động điện có cùng tần số 

READ  Mở bài Tây Tiến hay nhất của học sinh giỏi nâng cao | Myphamthucuc.vn
Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm (ảnh 4)
Cấu tạo cơ bản của một chiếc loa biến đao dộng cơ thành dao động điện
Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm (ảnh 5)
Hình ảnh máy kiểm tra nói dối ghi lại đồ thị âm thanh dao động của nhịp đập trái tim.
Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm (ảnh 6)
Đồ thị dao động âm của một nốt nhạc do dây đàn violon phát ra.

Khi một sợi dây đàn ghi ta rung thì nó phát ra âm do trên dây có xảy ra hiện tượng sóng dừng. Nếu dây rung với một bó sóng thì dây phát ra âm có tần số fo thấp nhất gọi là âm cơ bản (còn gọi là họa âm thứ 1).
Khảo sát thực nghiệm cho thấy dây này còn phát ra các âm có tần số 2fo, 3fo, 4fo …. gọi là họa âm thứ 2, họa âm thứ 3, họa âm thứ 4, … Các họa âm có biên độ khác nhau khiến đồ thị dao động âm của các nhạc cụ khi phát ra cùng một nốt nhạc cũng khác nhau. Sự khác nhau này phân biệt được bởi âm sắc của chúng.

6/ Các đặc trưng sinh lý của âm

a/ Độ cao của âm: gắn liền với tần số âm. Âm trầm có tần số nhỏ, âm cao có tần số lớn.

b/ Độ to của âm: gắn liền với mức cường độ âm (tức là cũng phụ thuộc vào cường độ âm).

c/ Âm sắc: có liên quan mật thiết với đồ thị dao động âm hoặc phổ của âm. Âm sắc giúp ta phân biệt được âm từ nguồn nào phát ra.

– Ví dụ cùng một bản nhạc nhưng khi nghe ta có thể xác định được bản nhạc đó được chơi bằng nhạc cụ các loại nhạc cụ khác nhau ghitar, violông, piano … vì âm sắc của các nhạc cụ này rất khác nhau.

Âm sắc là đặc tính sinh lí của âm (ảnh 7)
Đồ thị dao động của âm có tần số thấp (âm trầm) và tần số âm cao

– Vitas (Hoàng tử mang giọng ca cá heo) người đàn ông có có giọng cao nhất thế giới (tần số âm cực cao)

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Học tập